Angst- en paniekstoornissen

Iedereen is weleens bang. Bang zijn is een normale reactie op dreigend gevaar. Het gevaar kan van buiten komen en reŽel zijn. Het kan ook van binnenuit ontstaan, bijvoorbeeld bang zijn te falen en bang zijn in de steek gelaten te worden. Bij reŽel gevaar heeft angst de belangrijke functie om ons voor dit gevaar te waarschuwen. Soms krijgen mensen angsten in situaties die niet bedreigend zijn of staat de angst niet meer in verhouding tot het werkelijke gevaar. Angst kan overgaan in paniek. Paniek kan ook plotseling ontstaan als een plotselinge hevige schrik, waarbij men meent een bepaalde situatie niet meer onder controle te kunnen krijgen.

Angst en paniek gaan gepaard met meer of minder angstaanjagende lichamelijke verschijnselen die iedereen kent, zoals het hebben van hartkloppingen, het uitbreken van ďkoud zweetĒ, beven, trillen en /of versnelde ademhaling.

Paniek is een plotselinge hevige schrik die gepaard gaat met angstaanjagende lichamelijke verschijnselen.

Bij meerdere onverwachte paniekaanvallen is er sprake van een paniekstoornis. Er kan angst voor paniekaanvallen ontstaan. Zo komt men in een vicieuze cirkel terecht: angst voor angst creŽert weer angst. Soms krijgen mensen angsten in situaties die bedreigend lijken maar het niet zijn, of waarbij de angst niet meer in verhouding staat tot het werkelijke gevaar.

Angst kan zo iemands leven dusdanig gaan overheersen, dat die persoon belemmerd kan worden bij het uitvoeren van gewone, dagelijkse taken of zelfs helemaal niets durft te doen. Dan spreken we van een fobie. Hoogtevrees en angst voor kleine ruimten zijn hier voorbeelden van.

FobieŽn zijn angsten die ontstaan in situaties die bedreigend lijken maar het niet (meer) zijn. De angst staat in elk geval in geen enkele verhouding tot het werkelijke gevaar.

De paniekstoornis en de fobie kunnen apart voorkomen, maar fobieŽn gaan nogal eens gepaard met paniekaanvallen. Sommige mensen hebben last van meerdere fobieen tegelijkertijd.

Als men een paniekaanval heeft gehad, is men vaak ook tussen de aanvallen gespannen en bang een nieuwe aanval te krijgen. Deze angst is vaak zo groot dat patiŽnten uit alle macht situaties of plaatsen proberen te vermijden waarin ze eerder een aanval hebben gehad.

Zowel bij de paniekstoornis als bij de fobie beseft de patiŽnt dat de angst die ermee gepaard gaat niet in verhouding staat met het reŽle gevaar dat men loopt en toch is men erg bang.

Paniekstoornissen en fobieŽn komen veel voor. Angst als klacht of verschijnsel komt ook vaak voor bij andere psychiatrische ziekten zoals depressie, schizofrenie en posttraumatische stress stoornis.

Paniekstoornis
De paniekstoornis (vroeger ook hyperventilatie genoemd) wordt gekenmerkt door paniekaanvallen. Deze aanvallen treden op onwillekeurige plaatsen en op onwillekeurige momenten op. Ze kunnen overal, ook thuis en zelfs in bed, optreden.
De patiŽnt denkt dood te zullen gaan of gek te worden op het moment van de aanval terwijl de angst voor zo een aanval blijft bestaan ook tussen de aanvallen door.

De verschijnselen die optreden kunnen o.a. zijn:
Lichamelijk:
- zweten,
- opvliegingen of koude rillingen,
- hartkloppingen,
- ademtekort of benauwd gevoel,
- duizeligheid of het gevoel flauw te vallen,
- het gevoel te stikken, trillen of beven,
- misselijkheid of een raar gevoel in de maagstreek,
- pijn of een vreemd gevoel in de borst,
- een doof gevoel of tintelingen in de ledematen en/of een wezenloos gevoel.
 
Psychisch: angst om dood te gaan, angst om gek te worden of controle over zichzelf te verliezen.

Bij de paniekstoornis staat de paniekaanval, die men ten koste van alles wil vermijden, centraal.

De lichamelijke klachten geven zoveel angst dat men vaak hulp zoekt bij de huisarts of bij de specialisten.  Meestal wordt geen lichamelijke oorzaak gevonden en worden patiŽnten nog angstiger, want ďer moet toch wat zijnĒ. Zelfs vreest men dat hen de ďwaarheidĒ wordt onthouden.

Agorafobie
Oorspronkelijk betekend dit woord ďpleinvreesĒ, maar de betekenis die er thans aan gegeven wordt is veel ruimer. Het betekend vrees voor die plaatsen of situaties waar men bang is ernstige, acute lichamelijke klachten te krijgen, zoals een hartinfarct of flauwvallen zonder weg te kunnen komen of hulp te kunnen krijgen.

Agorafobie betekend in de praktijk vrees voor plaatsen waar men niet gemakkelijk weg kan komen of waar men geen hulp verwacht te krijgen

Ook bij de agorafobie staat meestal de paniekaanval centraal.

Sociale fobie
De sociale fobie is een soort extreme verlegenheid. Hierbij staat centraal de vrees door anderen te worden bekeken om vervolgens (kritisch) beoordeeld en veroordeeld te worden. Men is voortdurende bang blunders te slaan.

Bij een sociale fobie staat de angst om te kunnen worden bekeken met als gevolg mogelijk gezichtverlies of vernedering centraal.

Bekende voorbeelden zijn angst voor spreken in het openbaar, angst om te gaan trillen, steeds vanuit de angst om iets te doen wat anderen raar zullen vinden. 

Behandeling van paniekstoornissen en fobieŽn
De paniekstoornis en fobie zijn goed te behandelen met een combinatie van psychotherapie en medicijnen. Voor sommige mensen is psychotherapie alleen voldoende, andere hebben medicijnen nodig met daarnaast psychotherapie.

Psychotherapie
Psychotherapie is een behandeling via gesprekken met een deskundige psycholoog, psychotherapeut of psychiater. Niet alleen wordt op systematische wijze gesproken over de klachten, maar ook wordt samen met de patiŽnt een oefenprogramma gemaakt die gericht is op het leren beheersen van de paniek.

Behandeling met medicijnen
Angstbestrijdende antidepressiva kunnen heel goed helpen tegen de paniek en de angst.

Tips voor patiŽnten en hun naasten
-    Indien u merkt dat u uit angst dingen gaat vermijden, probeer er dan niet aan toe te geven. Probeer de angst de baas te blijven door het gevreesde te ervaren; er zijn enkele eenvoudig aan te leren methoden om controle over angst te krijgen.
-    Toegeven aan angst betekent dat de angst groter wordt;
-    Angst is niet iets om u voor te schamen, veel mensen hebben er last van. Praten erover met anderen kan al helpen. 1 op de 8 patiŽnten bij de huisarts heeft last van angstaanvallen (gehad).
-    Indien het u niet lukt, hetzij alleen hetzij met behulp van vertrouwde personen, de angst te doorbreken, zoek dan professionele hulp.
-    Hoe langer de angst blijft bestaan, hoe lastiger het wordt er vanaf te komen.

Psychische Stabiliteit- Altijd!
Geestelijke Gezondheidszorg Belangrijker dan u beseft.


Terug naar stoornissen